Proceskosten



Begrip proceskosten

De vlag proceskosten omvat veel verschillende aspecten:

- De eigen verdedigingskosten, waaronder advocatenkosten, kosten van technische bijstand, extern advies, onderzoekskosten, ...;

- De proceskosten sensu stricto, m.n. de zegel-, registratie-, griffie- en uitgifterechten, rolrechten, ...;

- De kosten van gerechtelijke expertise;

- De kosten van de gerechtsdeurwaarder;

Eigen verdedigingskosten

De eigen kosten zijn, volgens het Belgisch procesrecht, in principe niet terugbetaalbaar of vergoedbaar door de wederpartij.

De advocatenkosten

Iedereen heeft recht op juridische bijstand. 

Dit recht op bijstand is zelfs ingeschreven in de Grondwet:

Onder art. 23 Grondwet staat te lezen: "Eenieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe waarborgen de wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel, rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de uitoefening bepalen. Die rechten omvatten inzonderheid:
(...)
  2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de gezondheid en sociale, geneeskundige en juridische bijstand;"

Dit grondrecht is ook voorzien in internationale verdragen (zoals het EVRM).

Ook is er een algemeen rechtsbeginsel op het recht van verdediging.

De uitwerking van het recht op juridische bijstand wordt in het gerechtelijke wetboek verwezenlijkt door de juridische eerstlijns- en tweedelijnsbijstand.

Wie niet voor een pro-deoadvocaat in aanmerking komt, dient in principe zelf voor de eigen advocatenkosten in te staan. 

Terwijl in sommige buurlanden de rechtsbijstandverzekering veralgemeend werd, is dit in België niet het geval. Individuele algemene rechtsbijstandverzekeringen zijn eerder schaars te noemen. Wel voorzien veel specifieke verzekeringscontracten in de mogelijkheid om aanvullend rechtsbijstand af te sluiten, bijvoorbeeld bij de verzekering voor burgerlijke aansprakelijkheid motorvoertuigen, brandverzekering, ...

Het ereloon en de kosten zijn vrij te bepalen tussen advocaat en cliënt.  Art. 446ter Ger.W. bepaalt wel dat een beding daaromtrent dat uitsluitend verbonden is aan de uitslag van het geschil, verboden is.

Kosten voor technische bijstand - extern advies - onderzoekskosten

De kosten voor een technische raad zijn in principe ook te dragen door de partij die ze gemaakt heeft.

Dit geldt ook voor andere adviezen van externe diensten.

Echter ingeval van contractuele aansprakelijkheid kunnen, zoals een arrest van het Hof van Cassatie op 24 april 2014 bevestigt, de noodzakelijke kosten van verdediging die niet de bijstand van een advocaat betreffen, maar de bijstand van een technisch raadsman betreffen op grond van de bepalingen van de artikelen 1146 tot en met 1153 Burgerlijk Wetboek voor vergoeding in aanmerking komen.

Kosten van de rechtspleging

De kosten van de rechtspleging, sensu stricto, bestaan in dat geval uit o.a. de griffierechten, registratierechten, uitgifterechten, rolrechten, ...

Wie in aanmerking komt voor kosteloze rechtspleging, kan de kosten van de rechtspleging geheel of gedeeltelijk ten laste laten nemen.

Art. 664 Ger.W. bepaalt dat rechtsbijstand erin bestaat dat degenen die niet over de nodige inkomsten beschikken om hen  geheel of ten dele te ontslaan van de betaling van de kosten van rechtspleging.

De kosteloosheid is niet definitief, maar betreft enkel het voorschieten van de kosten door de overheid.

Onder art. 693 Ger.W. zijn voorwaarden bepaald waarbinnen de kosten teruggevorderd kunnen worden.

Ook kunnen de kosten teruggevorderd worden, wanneer de tegenpartij hiertoe veroordeeld wordt of er tussen partijen een dading werd afgesloten. In dat laatste geval is er een hoofdelijke aansprakelijkheid.

De kosteloze rechtspleging belet niet dat de begunstigde veroordeeld wordt tot de proceskosten van de tegenpartij. Wel kunnen in dat geval beperkingen van toepassing zijn, zoals het minimumbedrag rechtsplegingsvergoeding.

Meer weten?

Wat kosten een advocaat?

Tarieven rolrechten

De rechtsplegingsvergoeding


Rechtspraak

  • Expertisekosten zijn gerechtskosten.

    Conform artikel 1017 Ger.W. moeten de gerechtskosten ten laste worden gelegd van de in het ongelijk gestelde partij.

    Artikel 1382 B.W. is uitdrukkelijk als een bijzondere wettelijke bepaling in de zin van artikel 1017, eerste lid Ger.W. te beschouwen, waardoor de kosten ten laste gelegd kunnen worden van de partij door wiens schuld ze zijn veroorzaakt, ook al is de andere partij in het ongelijk gesteld.

    Nutteloze of tergende kosten kunnen ten laste gelegd worden van de partij die ze heeft doen ontstaan, ook al wordt de andere partij in het ongelijk gesteld. De algemene zorgvuldigheidsnorm vereist dat eenieder redelijke maatregelen treft tot beperking van de schade, ook in de civiele rechtspleging.

    Het beginsel van de kostenregeling sluit de toepassing van de quasi-delictuele aansprakelijkheid niet uit, zodat het beginsel van artikel 1017 Ger.W. en artikel 1382 B.W. kunnen samenlopen en elkaar kunnen aanvullen.

    Dit idee ligt volledig in de lijn van de verplichting voor de partijen om de procedure zo goedkoop mogelijk te voeren, zulks als corollarium van de plicht tot loyauteit tussen de procespartijen.

    Door een minnelijk voorstel ten bedrage van 5.200 euro af te wijzen en over te gaan tot dagvaarding, waardoor tal van partijen in tussenkomst en vrijwaring dienden te worden geroepen en waarbij een expert werd aangesteld die uiteindelijk de schade begrootte op een bedrag dat lager kwam te liggen dan het door appellante gedane minnelijke voorstel, wordt een fout begaan.

    De ganse procedure, inclusief het deskundigenonderzoek, had derhalve vermeden kunnen worden, indien de schade realistisch was ingeschat. Dit inschatten had gekund door op de voorafgaande minnelijke expertise zich te laten bijstaan door een eigen expert, hetgeen niet het geval is geweest.

     

    31/03/2010 - Hof van Beroep Antwerpen
  • De kosten die een persoon die schade heeft geleden, heeft moeten maken om zijn schade te bewijzen, in casu een eenzijdig door een gerechtsdeurwaarder opgemaakt proces-verbaal van vaststelling, en dat dus geen tegensprekelijk karakter heeft, kunnen niet ten laste gelegd worden van de persoon die deze schade heeft veroorzaakt. Dergelijke kosten maken geen kosten van het geding uit in eigenlijke zin.

    De eerste rechter oordeelde terecht dat dergelijke kosten geen kosten van het geding uitmaken in eigenlijke zin en heeft appellant op dat punt even terecht enkel veroordeeld tot betaling van de gerechtskosten en de rechtsplegingsvergoeding.

    11/03/2014 - Hof van Beroep Brussel
  • De dagvaardingskosten zijn ten laste van het slachtoffer van een arbeidsongeval omdat deze niet is ingegaan op de door de wetsverzekeraar aangeboden mogelijkheid van procedure middels PV van vrijwillige verschijning.

    12/01/1998 - Arbeidsrechtbank Tongeren