Steunverlening door vennootschappen



Art. 329 W.Venn & Art. 629 W.Venn.

De artikelen 329 en 629 W.Venn. regelen sinds 2009 de steunverlening door de vennootschap in functie van en met het oog op de verkrijging van haar aandelen door derden.

Art. 329 regelt de situatie voor de BVBA, art. 629 de NV.

Art. 329.

§ 1. Het voorschieten van middelen, toestaan van leningen of stellen van zekerheden door een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid met het oog op de verkrijging van haar aandelen door derden of met het oog op de verkrijging of de inschrijving door een derde van certificaten die betrekking hebben op haar aandelen, moet voldoen aan de volgende voorwaarden :
1° de verrichtingen gebeuren onder de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan en tegen billijke marktvoorwaarden, met name wat betreft de rente die de vennootschap ontvangt en de zekerheid die aan de vennootschap wordt verstrekt. De kredietwaardigheid van iedere betrokken tegenpartij moet nauwgezet onderzocht worden;
2° de verrichting is onderworpen aan een voorafgaand besluit van de algemene vergadering, genomen met inachtneming van de in artikel 286 bepaalde voorschriften inzake quorum en meerderheid;
3° het bestuursorgaan stelt een verslag op waarin de redenen voor de verrichting, het belang dat de vennootschap bij het aangaan van een dergelijke verrichting heeft, de voorwaarden waartegen de verrichting wordt aangegaan, de aan de verrichting verbonden risico's voor de liquiditeit en de solvabiliteit van de vennootschap en de prijs waartegen de derde geacht wordt de aandelen te verkrijgen, worden vermeld. Dit verslag wordt bekendgemaakt overeenkomstig artikel 74;
Wanneer een bestuurder van de moedervennootschap of de moedervennootschap zelf de begunstigde is van de verrichting, dan bevat het verslag van het bestuursorgaan bovendien een specifieke verantwoording van de genomen beslissing, rekening houdend met de hoedanigheid van de begunstigde, alsook met de vermogensrechtelijke gevolgen van de verrichting voor de vennootschap;
4° het voor die verrichting uitgetrokken bedrag moet overeenkomstig artikel 320 voor uitkering vatbaar zijn. De vennootschap neemt aan de passiefzijde van haar balans een niet voor uitkering beschikbare reserve op, ten bedrage van de totale financiële bijstand;
5° wanneer een derde met financiële bijstand van de vennootschap overeenkomstig artikel 326 vervreemde aandelen van de vennootschap verkrijgt, of op in het kader van een verhoging van het geplaatst kapitaal uitgegeven aandelen inschrijft, vindt die verkrijging of inschrijving plaats tegen een billijke prijs.


§ 2. Met uitzondering van het eerste lid, 4°, is paragraaf 1 niet van toepassing op de voorschotten, leningen en zekerheden toegekend aan :
1° leden van het personeel van de vennootschap of van een met haar verbonden vennootschap voor de verkrijging van aandelen van deze vennootschappen of van certificaten die betrekking hebben op aandelen van die vennootschappen;
2° vennootschappen waarvan ten minste de helft van de stemrechten in het bezit is van de leden van het personeel van de vennootschap, voor de verkrijging door die vennootschappen van aandelen van de vennootschap of van certificaten die betrekking hebben op aandelen van die vennootschap, waaraan ten minste de helft van de stemrechten verbonden is.

Financiering overname door managementovereenkomst

Eén van de gebruikte technieken ter financiering van de overname door de vennootschap zelf is de managementovereenkomst.

Tussen overlater en overnemer wordt managementovereenkomst gesloten. Tegelijk wordt een tegenbrief opgesteld waarbij overeengekomen wordt dat de prestaties niet moeten geleverd worden. De overnameprijs wordt zo dus rechtstreeks uit het vennootschapvermogen betaald.

Het Hof van Beroep te Antwerpen kwalificeerde deze techniek bij arrest van 3 mei 2012 als financial assistance en dus onder de verbodsbepalingen van art. 329 en 629 W.Venn.

Er is volgens het Hof weldegelijk sprake van het voorschieten van middelen, toestaan van leningen, of stellen van een zekerheid. Het Hof stelt vast dat de targetvennootschap rechtstreeks betaalt wat door de overnemer had moeten betaald worden. Het geld wordt door de vennootschap voorgeschoten, zodat de transactie duidelijk is bedoeld om art. 329-629 W.Venn. te omzeilen.

Door lening gefinancierd dividend

Het Hof van Beroep te Bergen diende zich te buigen over een andere casus.

De gebruikte techniek was als volgt: de overnemer gaat een krediet aan bij een bankinstelling. Met dit krediet wordt de aankoopsom betaald aan de overdrager. Eens de aandelen van de doelvennootschap zijn overgenomen wordt een superdividend uitgekeerd aan de nieuwe eigenaar. De vennootschap gaat hiervoor bij dezelfde financiële instelling een lening aan, waarbij de overdrager de lening van de overnemer onmiddellijk vereffend.

Dit is de techniek van de "debt pushdown": de schuld blijft niet bij de overnemer maar bij de overgenomen vennootschap.

In haar arrest van 16 april 2012 oordeelt het Hof dat hier geen sprake is van financiële steunverlening zoals wet ze viseert. De gebruikte techniek leidt niet tot het voorschieten van middelen, toestaan van leningen of stellen van een zekerheid in hoofde van de overgedragen vennootschap. Het toekennen van het superdividend is een afzonderlijke transactie waarop art. 629 W.Venn. niet van toepassing is.

Dubbele schuldoverdracht voor financiering verkoop aandelen

De correctionele rechtbank van Antwerpen werd geconfronteerd met een geval waarbij door de doelvennootschap een schuldvordering werd overgedragen aan de overnemer. De overnemer draagt op zijn beurt de schuld over aan de overdrager als betaling voor de overgenomen aandelen van de doelvennootschap. De schuldvordering is aldus uit de vennootschap gelicht, terwijl de aandelen van de overdrager op de overnemer zijn overgegaan.

In een vonnis van 24 november 2011 veroordeelt de rechtbank deze constructie. Zij acht de dubbele overdracht van een schuldvordering een onrechtmatige vorm van steunverlening door de overgenomen vennootschap, aangezien de vennootschap hoogstens slechts een zeer dubieuze tegenprestatie ontvangt en derhalve het vennootschapsvermogen verarmd wordt.

Overname aandelen gefinancierd door successfee

In een andere casus vergelijkbaar met deze van de managementovereenkomst diende het Hof van Cassatie zich uit te spreken over het rechtstreeks verplaatsen van fondsen uit het vermogen van de doelvennootschap naar overdrager.

De constructie bestond erin dat naast de overeenkomst tot verkoop van aandelen tussen de overdrager en overnemer door de overdrager en doelvennootschap een afzonderlijke overeenkomst werd afgesloten. In deze overeenkomst werd bepaald dat een succesfee betaald moest worden als bepaalde voorwaarden vervuld waren. Bij vervulling van de voorwaarden zou een bijkomende vergoeding vanuit de vennootschap rechtstreeks aan de overdrager uitbetaald worden.

Aldus zou de vennootschap de facto de overname financieren, 

In een arrest van 30 januari 2015 bevestigt het Hof een uitspraak van het Hof van Beroep te Gent dat dit géén financial assistance is. De voorwaarden van 329 en 629 W.Venn. zijn limitatief opgesomd en veronderstellen steeds een terugbetalingsplicht.

Het Hof motiveert:

Deze bepaling verbiedt de financiële ondersteuning door een naamloze vennootschap in de limitatief opgesomde gevallen van het voorschieten van middelen, het toestaan van leningen of het stellen van zekerheden met het oog op de verkrijging van haar aandelen of van haar winstbewijzen door derden of met het oog op de verkrijging of de inschrijving door een derde van certificaten die betrekking hebben op aandelen of winstbewijzen.

Dit verbod strekt tot de bescherming van het kapitaal van de vennootschap en waarborgt de schuldeisers van de vennootschap tegen insolvabiliteitsrisico's die het gevolg kunnen zijn van het voorschieten van middelen, het toestaan van leningen of het stellen van zekerheden.

Met het voorschieten van middelen, het toestaan van leningen of het stellen van zekerheden worden handelingen bedoeld die de teruggave impliceren van het voorschot, de lening of de zekerheden.